Alergia to nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na substancje zwane alergenami, które u większości osób są nieszkodliwe. W przebiegu reakcji alergicznej organizm wytwarza przeciwciała IgE, które po kontakcie z alergenem uruchamiają kaskadę reakcji zapalnej. Kluczową rolę odgrywa histamina, związek chemiczny uwalniany z komórek tucznych, odpowiadający za typowe objawy, takie jak świąd, kichanie, obrzęk błon śluzowych czy pokrzywka. Do najczęstszych alergenów należą pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, pleśnie, niektóre pokarmy, leki oraz jad owadów. Predyspozycje genetyczne zwiększają ryzyko alergii – jeśli jedno lub oboje rodzice są alergikami, dziecko ma większe prawdopodobieństwo zachorowania. Znaczenie mają także czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza, dym tytoniowy, dieta uboga w antyoksydanty czy nadmierna sterylność otoczenia we wczesnym dzieciństwie.

Jednym z pierwszych objawów uczulenia jest świąd oczu, nosa lub skóry. Histamina odpowiada za wiele charakterystycznych symptomów, takich jak:

• pokrzywka, rumień, obrzęk i świąd podniebienia,
• zaczerwienienie i pieczenie skóry,
• katar alergiczny wynikający z zatkania nosa lub wycieku spowodowanego rozszerzeniem naczyń krwionośnych,
• pieczenie i łzawienie spojówek oraz obrzęk powiek,
• kaszel i świszczący oddech spowodowany skurczem mięśni gładkich oskrzeli,
• napady kichania wywołane pobudzeniem nerwów czuciowych.

W alergiach pokarmowych histamina może wywoływać skurcze mięśni przewodu pokarmowego, zwiększoną produkcję soków trawiennych i biegunkę. W ciężkich przypadkach nadmierne uwalnianie histaminy może prowadzić do duszności, spadku ciśnienia, a nawet wstrząsu anafilaktycznego.

Rozpoznanie alergii opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie lekarskim, w którym istotne jest powiązanie objawów z narażeniem na konkretny alergen. Cenne wskazówki stanowią powtarzające się reakcje w określonych sytuacjach, np. kichanie podczas odkurzania (alergeny kurzu), bóle brzucha po spożyciu określonych produktów (alergia pokarmowa) czy nagła duszność po kontakcie ze zwierzęciem (alergia kontaktowa). Alergie pyłkowe charakteryzują się sezonowością, zgodną z kalendarzem pylenia poszczególnych roślin.

Podstawą leczenia alergii jest identyfikacja i unikanie kontaktu z alergenami. Jednak ze względu na ich powszechność i ciągłą ekspozycję, często konieczne jest także leczenie farmakologiczne. Najczęściej stosuje się leki przeciwhistaminowe, które blokują działanie histaminy i łagodzą objawy alergiczne. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowo glikokortykosteroidy donosowe, leki przeciwleukotrienowe lub – przy długotrwałej i nasilonej alergii – immunoterapię swoistą, czyli odczulanie.

Bezkonkurencyjne w tegorocznym głosowaniu farmaceutów okazały się preparaty firmy Glenmark – Lirra Gem i Dynid Gem, zajmujące odpowiednio pierwsze i trzecie miejsce.

Lirra Gem, zawierający lewocetyryzynę, działa szybko i utrzymuje efekt przez 24 godz., dlatego zwykle stosuje się go raz dziennie. Skutecznie łagodzi objawy alergicznego nieżytu nosa oraz przewlekłej pokrzywki, zmniejszając świąd, kichanie i łzawienie oczu. Dynid Gem zawiera desloratadynę, która oprócz działania przeciwhistaminowego wykazuje właściwości przeciwzapalne. Preparat zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa, łagodzi świąd i redukuje zmiany skórne w przebiegu pokrzywki, a efekt działania utrzymuje się przez 24 godz. po przyjęciu jednej dawki.