Wypadek przy pracy jest zdarzeniem prawnym rodzącym po stronie pracodawcy wiele obowiązków o charakterze organizacyjnym, dowodowym oraz publicznoprawnym. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania powypadkowego ma kluczowe znaczenie zarówno dla odpowiedzialności odszkodowawczej wobec pracownika, jak i dla ograniczenia ryzyk sankcyjnych (PIP, prokuratura, ZUS).

Pracodawca zobowiązany jest do:

• podjęcia działań eliminujących lub ograniczających zagrożenie,
• zapewnienia udzielenia pierwszej pomocy,
• wezwania odpowiednich służb medycznych.

Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i wynika z ogólnej odpowiedzialności pracodawcy za stan BHP w zakładzie pracy.

Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce zdarzenia w sposób wykluczający:

• dostęp osób nieuprawnionych,
• uruchamianie maszyn i urządzeń technicznych, których ruch wstrzymano,
• zmianę położenia przedmiotów mogących mieć znaczenie dowodowe.

Wyjątek stanowią sytuacje, w których zachowanie miejsca wypadku zagraża życiu lub zdrowiu innych pracowników bądź powoduje powstanie dalszego zagrożenia.

Pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić:

• właściwego okręgowego inspektora pracy,
• prokuratora,

w przypadku wypadku:

• śmiertelnego,
• ciężkiego,
• zbiorowego,
• lub innego wypadku, który wywołał wskazane skutki i może zostać uznany za wypadek przy pracy.

Zaniechanie zawiadomienia może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową lub karną.

Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku dokonuje dwuosobowy zespół powypadkowy, którego skład określa rozporządzenie w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Co do zasady w skład zespołu wchodzą:

• pracownik służby BHP,
• społeczny inspektor pracy.

W podmiotach, w których nie ma obowiązku tworzenia służby BHP, w skład zespołu może wejść:

• pracodawca,
• pracownik wykonujący zadania służby BHP.

Zespół powypadkowy zobowiązany jest do przeprowadzenia oględzin miejsca zdarzenia, zebrania wyjaśnień poszkodowanego, przesłuchania świadków, zgromadzenia dokumentacji medycznej, zasięgnięcia opinii specjalistów – jeżeli jest to niezbędne. Koszty postępowania powypadkowego ponosi pracodawca.

Protokół powypadkowy stanowi kluczowy dokument determinujący uprawnienia pracownika do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Zespół sporządza protokół w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku.

Przed zatwierdzeniem przez pracodawcę, poszkodowany musi zostać zapoznany z treścią dokumentu, powinien zostać pouczony o prawie wniesienia uwag i zastrzeżeń. W razie sporu pracownik (lub członek rodziny w przypadku wypadku śmiertelnego), może wystąpić do sądu rejonowego z powództwem o ustalenie i sprostowanie treści protokołu.

Nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania powypadkowego może skutkować:

• odpowiedzialnością wykroczeniową,
• odpowiedzialnością karną w przypadku ciężkich naruszeń,
• zwiększoną odpowiedzialnością odszkodowawczą wobec pracownika,
• zakwestionowaniem dokumentacji przez ZUS lub PIP.

W praktyce to nie sam wypadek generuje największe ryzyko, lecz błędy proceduralne po jego zaistnieniu.

adw. Aleksandra Marcinkowska – w kręgu jej zainteresowań są w szczególności: ochrona danych osobowych oraz prawo farmaceutyczne; doradza spółkom branży medycznej, a także wspiera ich w zakresie compliance.