Minister Zdrowia w dniu 12 grudnia 2025 r. skierował do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy – Prawo farmaceutyczne (PF), który ma wykonać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑200/24.

Proponowane przez Ministerstwo Zdrowia zmiany odchodzą od bezwzględnego zakazu reklamy aptek, dopuszczając ją pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Jednocześnie projekt przewiduje istotne zaostrzenie kar za naruszenie zasad reklamy.

Stan prawny do wyroku TSUE

Od 2012 r. art. 94a PF wprowadzał całkowity zakaz reklamy aptek, punktów aptecznych oraz ich działalności. Przepisy dopuszczały jedynie informację o lokalizacji i godzinach otwarcia. Jednak w praktyce organy nadzoru farmaceutycznego kwestionowały nawet prostą informację o lokalizacji i godzinach otwarcia aptek [[1]].

TSUE w wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. uznał ostatecznie, że generalny, bezwzględny zakaz narusza prawo Unii Europejskiej, wskazując jednocześnie na konieczność przyjęcia bardziej zrównoważonego modelu dopuszczającego reklamę, ale z adekwatnymi ograniczeniami chroniącymi pacjentów.

W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt nowelizacji ustawy – Prawo farmaceutyczne (wersja z 11.12.2025 r.) [[2]].

Proponowane zmiany

Zgodnie z założeniami projektu ustawy zmianie ulec ma art. 94a PF. Przepis ten w nowym brzmieniu najpierw szeroko definiuje co jest reklamą apteki lub punktu aptecznego (ust. 1), a następnie określa czego w ramach reklamy apteki lub punktu aptecznego robić nie można (ust. 2).

Definicja reklamy apteki lub punktu aptecznego

Projekt art. 94a ust. 1 PF zakłada, że reklamą apteki lub punktu aptecznego jest działalność polegająca na: informowaniu lub zachęcaniu do skorzystania z oferty apteki lub punktu aptecznego, mająca na celu zwiększenie sprzedaży dostępnego w aptece lub punkcie aptecznym asortymentu oraz świadczonych w nich usług i realizowanych w nich świadczeń lub programów.

Lista działań zakazanych w reklamie apteki lub punktu aptecznego

Proponowany art. 94a ust. 2 PF zawiera natomiast, jak już wspomniano, listę określającą czego w ramach reklamy apteki lub punktu aptecznego robić nie wolno.

Reklama apteki lub punktu aptecznego nie może:

1. Polegać na oferowaniu w sposób pośredni lub bezpośredni jakiejkolwiek korzyści w zamian za: nabycie produktu leczniczego, wyrobu medycznego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub innego asortymentu dostępnego w aptece lub w punkcie aptecznym, albo w zamian za skorzystanie z usług, świadczeń lub programów realizowanych w aptece lub punkcie aptecznym, albo w zamian za dostarczenie dowodów na skorzystanie z tej oferty.
2. Stanowić reklamy porównawczej w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
3. Być kierowana do dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia, nie może zawierać żadnego elementu, który jest do nich kierowany, ani posługiwać się ich wizerunkiem lub głosem.
4. Wykorzystywać wizerunku lub głosu osób znanych publicznie, naukowców, osób posiadających wykształcenie medyczne lub sugerujących posiadanie takiego wykształcenia, ani polegać na odwoływaniu się do zaleceń tych osób.
5. Zawierać treści sugerujących, że w przypadku braku skorzystania z oferty nastąpi pogorszenie lub brak poprawy stanu zdrowia.
6. Wprowadzać w błąd, być sformułowana w sposób mogący wywoływać lęk, nie może wywierać presji na pacjenta, aby skorzystał z oferowanych w aptece lub punkcie środków.
7. Zawierać treści, które są niezgodne z prawem lub dobrymi obyczajami;
8. Naruszać tajemnicy zawodowej ani zasad etyki i deontologii zawodowej wiążących farmaceutę.
9. W ramach zawartego w niej przekazu, być łączona z informacjami, które nie dotyczą działalności apteki lub punktu aptecznego.

Projekt ustawy utrzymuje również zakaz reklamy placówek obrotu pozaaptecznego odnoszącej się do leków, wyrobów medycznych lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Organ nadzoru i wyższe kary pieniężne

Za nadzór nad reklamą aptek, punktów aptecznych i placówek pozaaptecznych w dalszym ciągu odpowiadać ma Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny (WIF).

Zmienia się natomiast wysokość maksymalnej kary pieniężnej. Projekt podwyższa maksymalną karę pieniężną za naruszenie art. 94a z 50 tys. zł do 100 tys. zł. Ministerstwo Zdrowia uzasadnia taką zmianę potrzebą realnej prewencji i dostosowania kar do aktualnych warunków gospodarczych, w tym skali potencjalnych zysków z niezgodnej reklamy.

Umorzenie dotychczasowych postępowań

Postępowania administracyjne wszczęte na podstawie dotychczasowego art. 94a i art. 129b PF i niezakończone decyzją ostateczną w dniu wejścia w życie noweli ulegną umorzeniu.

Wnioski

W świetle projektu nowego art. 94a PF należy przyjąć, że neutralne informowanie o działalności apteki – także przy użyciu banerów o dużym formacie z danymi o lokalizacji, godzinach pracy czy zakresie usług – co do zasady nie narusza projektowych zasad reklamy. Jest to istotna zmiana w stosunku do dotychczasowej praktyki organów nadzoru farmaceutycznego, które często kwestionowały tego rodzaju działania informacyjne.

Jednocześnie szeroka definicja reklamy obejmująca „informowanie lub zachęcanie mające na celu zwiększenie sprzedaży” powoduje, że niemal każdy komunikat o aptece może zostać potraktowany jako reklama. Największe ryzyko praktyczne i interpretacyjne wiąże się z zakazem oferowania korzyści w zamian za nabycie asortymentu lub skorzystanie z usług. W tym kontekście mogą powstać wątpliwości, czy na przykład darmowa dostawa w aptece internetowej – zwłaszcza warunkowana progiem koszyka – może zostać uznana za taką niedozwoloną korzyść za zakup.

Z pewnością projektowane przepisy podważają także dopuszczalność programów lojalnościowych, rabatów czy innych mechanizmów premiujących fakt dokonania zakupu w aptece. W efekcie, mimo deklarowanego celu uporządkowania zasad reklamy aptek, projekt może generować nowe obszary niejasności prawnych.

apl. adw. Karol Pluta – w praktyce zawodowej zajmuje się prawem farmaceutycznym, doradza spółkom z branży farmaceutycznej w zakresie wymogów regulacyjnych, korporacyjnych oraz koncentracji (fuzji i przejęć).

Przypisy:

1. Por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2025 r., II GSK 1782/21, opublikowano w CBOSA, Wyrok NSA z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1902/21; Wyrok NSA z 1 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 892/20, Wyrok NSA z 29 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1337/20 czy też Wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1420/21 – wszystkie opublikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl
2. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne z dnia 11 grudnia 2025 r. (numer z wykazu UD291). Aktualnie projekt ustawy znajduje się w trakcie konsultacji społecznych i nie trafił jeszcze do Sejmu. Planowane wejście w życie nowelizacji to pierwszy kwartał 2026 roku.